Η «Οδύσσεια» του Νόλαν διχάζει πριν από την πρεμιέρα: Κάστινγκ, προφορές και… woke agenda

Η κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» του Ομήρου από τον Κρίστοφερ Νόλαν αποτελεί μία από τις πλέον αναμενόμενες, αλλά και αμφιλεγόμενες, ταινίες του 2026.

Μετά το πολυβραβευμένο «Oppenheimer», ο Νόλαν επιστρέφει με μια παραγωγή κολοσσιαίας κλίμακας, έχοντας στο καστ τον Ματ Ντέιμον, τη Ζεντάγια, τον Τομ Χόλαντ, τη Λουπίτα Νιόνγκο, τον Έλιοτ Πέιτζ και τον Τράβις Σκοτ.

Πριν ακόμη προβληθεί στις αίθουσες, όμως, η ταινία έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας έντονης πολιτισμικής και πολιτικής αντιπαράθεσης.

Οι αντιδράσεις για το κάστινγκ

Μεγάλο μέρος της κριτικής αφορά την επιλογή των ηθοποιών. Αντιδράσεις προκάλεσαν η συμμετοχή του Έλιοτ Πέιτζ και η ανάθεση του ρόλου του ποιητή Δημόδοκου στον ράπερ Τράβις Σκοτ.

Στο επίκεντρο βρέθηκε και η επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο ως Ωραίας Ελένης, με επικριτές να επικαλούνται την ομηρική περιγραφή της ως «λευκώλενης». Στη συζήτηση παρενέβη ακόμη και ο Έλον Μασκ, συμφωνώντας με αναρτήσεις που επέκριναν την επιλογή.

Η Νιόνγκο απάντησε ότι πρόκειται για μυθολογική ιστορία και πως «το καστ μας αντιπροσωπεύει τον κόσμο». Ο καθηγητής και μεταφραστής του Ομήρου Ντάνιελ Μέντελσον χαρακτήρισε τη διαμάχη υπερβολική, υπενθυμίζοντας ότι η Ελένη έχει περιορισμένη παρουσία στην «Οδύσσεια».

Παράλληλα, διαφορετικού τύπου κριτική ασκήθηκε για την απουσία Ελλήνων ηθοποιών από το πολυπληθές καστ. Ελληνοβρετανοί σχολιαστές υποστήριξαν ότι οι Έλληνες αποκλείονται για ακόμη μία φορά από μια μεγάλη παραγωγή βασισμένη στη δική τους πολιτιστική κληρονομιά.

Η πανοπλία, το πλοίο και οι αμερικανικές προφορές

Το πρώτο τρέιλερ άνοιξε και συζήτηση γύρω από την ιστορική ακρίβεια της παραγωγής. Η σκοτεινή πανοπλία του Αγαμέμνονα, τον οποίο υποδύεται ο Μπένι Σάφντι, συγκρίθηκε με τη στολή του Μπάτμαν, ενώ το πλοίο του Οδυσσέα χαρακτηρίστηκε περισσότερο «βίκινγκ» παρά αρχαιοελληνικό.

Η καθηγήτρια Σούζαν Ντίσι επισημαίνει, ωστόσο, ότι η μυθολογία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυστηρά ιστορικό υλικό, καθώς κάθε εποχή επαναπροσδιορίζει τον Όμηρο με τον δικό της τρόπο.

Αντιδράσεις προκάλεσαν επίσης οι αμερικανικές προφορές και οι σύγχρονοι ιδιωματισμοί. Ιδιαίτερα σχολιάστηκε η φράση «My dad is coming home» που ακούγεται να λέει ο Τομ Χόλαντ, με θεατές να θεωρούν ότι ο καθημερινός διάλογος αποδυναμώνει την επική ατμόσφαιρα.

Οι ειδικοί αντιτείνουν ότι ούτε οι πομπώδεις βρετανικές προφορές είναι ιστορικά ακριβείς. Αποτελούν απλώς μια μακρόχρονη κινηματογραφική σύμβαση, ενώ η καθημερινή γλώσσα μπορεί να βρίσκεται πιο κοντά στο πνεύμα της προφορικής ομηρικής αφήγησης.

Γιατί η ταινία έγινε στόχος

Η «Οδύσσεια» έχει εξελιχθεί σε πεδίο των σύγχρονων πολιτισμικών πολέμων, επειδή συνδυάζει έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες της δυτικής λογοτεχνίας με έναν σκηνοθέτη του οποίου κάθε ταινία αποτελεί παγκόσμιο κινηματογραφικό γεγονός.

Ο συγγραφέας Τομ Σον χαρακτηρίζει τον Νόλαν σκηνοθέτη τύπου «Ρόρσαχ», καθώς στις ταινίες του τόσο η πολιτική αριστερά όσο και η δεξιά μπορούν να εντοπίσουν στοιχεία που επιβεβαιώνουν τις απόψεις τους.

Η μεταφράστρια Έμιλι Γουίλσον συνδέει μέρος των αντιδράσεων με μια άκαμπτη αντίληψη γύρω από το μεγαλείο, τον ανδρισμό και την αρχαιότητα. Όπως υποστηρίζει, οποιαδήποτε διαφορετική προσέγγιση εκλαμβάνεται από ορισμένους ως απειλή απέναντι στην πολιτισμική τους ταυτότητα.

Η προσωπική και συχνά αντισυμβατική ματιά του Νόλαν μπορεί να θεωρηθεί «ιερόσυλη» όταν εφαρμόζεται σε ένα κείμενο όπως η «Οδύσσεια». Είναι, όμως, ακριβώς η κλίμακα, η πολυπλοκότητα και η τόλμη της προσέγγισης που πιθανότατα θα οδηγήσουν εκατομμύρια θεατές στις αίθουσες.

Η «Οδύσσεια» θα κυκλοφορήσει στην Ελλάδα στις 16 Ιουλίου.