Τα Τρίκαλα έχασαν 9.004 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία – Ποια χωριά «αποδεκατίζονται»

Η ζωή ενός χωριού φαίνεται και τις καθημερινές του χειμώνα. Στα παιδιά που περιμένουν το σχολικό, στους ανθρώπους που ανοίγουν το μαγαζί τους το πρωί, στους ηλικιωμένους που χρειάζονται μετακίνηση για ένα ραντεβού με τον γιατρό. Φαίνεται και στις αποφάσεις όσων σκέφτονται να μείνουν στον τόπο τους ή να επιστρέψουν. Θα βρουν δουλειά κοντά; Υπάρχει σπίτι για να νοικιάσουν; Πώς θα οργανώσουν την καθημερινότητά τους αν κάνουν οικογένεια;

Στα χωριά των Τρικάλων, αυτά τα ερωτήματα έχουν διαφορετικό βάρος από τόπο σε τόπο. Η μείωση του πληθυσμού σε έναν μεγάλο οικισμό και η απώλεια ακόμη και λίγων δεκάδων κατοίκων σε ένα μικρό χωριό έχουν διαφορετικές συνέπειες. Εκεί όπου ζουν λίγες οικογένειες όλο τον χρόνο, η αποχώρηση μερικών ακόμη μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα όσων μένουν. Και όταν οι νέοι είναι λίγοι, το αν μπορούν να δουλέψουν και να ζήσουν στον τόπο τους αφορά ολόκληρη την κοινότητα.

Στο αφιέρωμα του trikalaview.gr εξετάζουμε αυτή την αλλαγή χωριό το χωριό. Πού χάθηκαν οι περισσότεροι κάτοικοι; Πού η μείωση ήταν μεγαλύτερη σε σχέση με το μέγεθος του οικισμού; Και πόσοι νέοι ζούσαν εκεί στην τελευταία απογραφή; Η σύγκριση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ δείχνει πόσο διαφορετικά εξελίχθηκε ο πληθυσμός ακόμη και σε χωριά του ίδιου δήμου. Από εκεί ξεκινά και η συζήτηση για το τι χρειάζεται ώστε αυτά τα χωριά να παραμείνουν τόποι μόνιμης κατοικίας.

Μέσα σε μία δεκαετία, από το 2011 έως το 2021, η Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων έχασε 9.004 μόνιμους κατοίκους. Η μείωση καταγράφηκε και στους τέσσερις δήμους, αλλά σε ορισμένα χωριά ήταν πολύ πιο έντονη. Τέσσερα έχασαν πάνω από τον μισό πληθυσμό τους.

Στο Ζάρκο, η απογραφή του 2011 κατέγραψε 1.247 μόνιμους κατοίκους. Δέκα χρόνια αργότερα, ήταν 957. Στον Κορυδαλλό, από τους 250 κατοίκους του 2011 καταγράφηκαν μόλις 104 το 2021. Ο Ζάρκος είχε τη μεγαλύτερη απώλεια σε απόλυτο αριθμό στην Π.Ε. Τρικάλων. Στον Κορυδαλλό η μείωση έφτασε το 58,4%, ενώ ο ηλικιακός πίνακας της ΕΛΣΤΑΤ έδινε για το χωριό 11 νέους 15–29 ετών. www.statistics.gr

Μείωση και στους τέσσερις δήμους της Π.Ε. Τρικάλων

Η Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων πέρασε από τους 131.085 στους 122.081 μόνιμους κατοίκους. Η απώλεια των 9.004 κατοίκων αντιστοιχεί σε μείωση 6,9%, μεγαλύτερη από εκείνη της Θεσσαλίας συνολικά. Η Φαρκαδόνα είχε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση (−15,3%). Ακολούθησαν τα Μετέωρα (−12,4%) και η Πύλη (−10,4%). Ο Δήμος Τρικκαίων είχε τη μικρότερη ποσοστιαία μείωση (−3,4%) και τη μεγαλύτερη αριθμητική απώλεια, με 2.750 λιγότερους κατοίκους.

Οι δέκα οικισμοί με τις μεγαλύτερες απώλειες

Μετά τον Ζάρκο, τις μεγαλύτερες απώλειες σε απόλυτο αριθμό είχαν τα Μεγάλα Καλύβια, η Οιχαλία και η Πηγή. Στα Σερβωτά και στο Αγιόφυλλο, η μείωση αντιστοιχούσε περίπου στο ένα τρίτο του μόνιμου πληθυσμού του 2011.

Τέσσερα χωριά έχασαν πάνω από τον μισό πληθυσμό τους

Μεταξύ των χωριών που είχαν τουλάχιστον 100 μόνιμους κατοίκους το 2011 και εξακολουθούσαν να κατοικούνται το 2021, τέσσερα έχασαν πάνω από τον μισό πληθυσμό τους. Είναι ο Κορυδαλλός, η Πεύκη, το Μυρόφυλλο και ο Κονισκός. Στον ηλικιακό πίνακα του 2021, οι κάτοικοι 15–29 ετών κυμαίνονταν από 3 έως 11 ανά χωριό.

Ξεχωριστή περίπτωση είναι το Στεφάνι, όπου η απογραφή του 2011 κατέγραψε 60 μόνιμους κατοίκους και εκείνη του 2021 μηδέν.

Η Θεσσαλία έχασε 44.507 κατοίκους

Ο μόνιμος πληθυσμός της Θεσσαλίας μειώθηκε από 732.762 κατοίκους το 2011 σε 688.255 το 2021, κατά 6,1%. Στην ίδια δεκαετία, μείωση καταγράφηκε σε 11 από τις 13 περιφέρειες της χώρας. Αύξηση σημειώθηκε στο Νότιο Αιγαίο και στην Κρήτη.

Να σημειώσουμε ότι στη Θεσσαλία απογράφηκαν 338.586 άνδρες και 349.669 γυναίκες το 2021.

Σχεδόν τρεις θάνατοι για κάθε γέννηση το 2025

Τα νεότερα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τη φυσική κίνηση του πληθυσμού δείχνουν ότι το 2025 στην Π.Ε. Τρικάλων καταγράφηκαν 633 γεννήσεις και 1.849 θάνατοι. Οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις κατά 1.216μέσα σε έναν χρόνο. Στο σύνολο της Θεσσαλίας καταγράφηκαν 3.988 γεννήσεις και 8.728 θάνατοι. Στο φυσικό ισοζύγιο δεν συνυπολογίζονται όσοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ή μετακόμισαν αλλού.

Η Δεσκάτη και το Μέτσοβο έχουν θέσεις μετεγκατάστασης. Τι γίνεται με τα Τρίκαλα;

Τα Τρίκαλα όπως κι ολόκληρη η Θεσσαλία παραμένει εκτός του προγράμματος μετεγκατάστασης. Το διευρυμένο πρόγραμμα δίνει 10.000 ευρώ ανά νοικοκυριό για μόνιμη εγκατάσταση σε επιλεγμένες περιοχές της χώρας, ακόμη και σε γειτονικές των Τρικάλων, όπως η Δεσκάτη και το Μέτσοβο. Με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή και εξετάζεται ένταξη δήμων των Τρικάλων σε επόμενο κύκλο;

Με τη Φαρκαδόνα, τα Μετέωρα και την Πύλη να έχουν χάσει πάνω από το 10% του μόνιμου πληθυσμού τους μέσα σε μία δεκαετία, το ερώτημα προς το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας είναι με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν οι περιοχές της επέκτασης και αν εξετάζεται η ένταξη δήμων των Τρικάλων σε επόμενο κύκλο. Σε τοπικό επίπεδο, το ερώτημα είναι τι έχει γίνει από την τελευταία απογραφή για τη στέγη, την πρόσβαση στις υπηρεσίες και τις δυνατότητες εργασίας όσων θέλουν να μείνουν ή να επιστρέψουν στα χωριά τους.

Η έρευνα του trikalaview.gr βασίστηκε στα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ). Συγκρίναμε τον μόνιμο πληθυσμό ανά οικισμό της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων στις απογραφές του 2011 και του 2021, για να δούμε ποια χωριά έχασαν τους περισσότερους κατοίκους. Από τα ηλικιακά στοιχεία της απογραφής του 2021 αντλήσαμε επίσης πόσοι νέοι ηλικίας 15 έως 29 ετών ζούσαν τότε σε καθένα από τα χωριά που παρουσιάζουμε.

Σημείωση για τα στοιχεία. Η κατάταξη έγινε ανά οικισμό. Για τους νέους αθροίσαμε τις ομάδες 15–19, 20–24 και 25–29 ετών του πίνακα Γ01. Οι ηλικιακοί αριθμοί αποτυπώνουν την εικόνα της απογραφής του 2021. Η ΕΛΣΤΑΤ εφαρμόζει μικρές προσαρμογές στους δημοσιευμένους ηλικιακούς πίνακες για την προστασία του στατιστικού απορρήτου, κάτι που έχει μεγαλύτερη σημασία όταν οι αριθμοί είναι πολύ μικροί.

Έρευνα-κείμενο: Βιβή Μαργαρίτη (trikalaview.gr)

Το άρθρο Τα Τρίκαλα έχασαν 9.004 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία – Ποια χωριά «αποδεκατίζονται» εμφανίστηκε πρώτα στο trikalaenimerosi.gr.