Μικρές πράξεις καλοσύνης: αλλάζουν και τη δική σου διάθεση;

Οι μικρές πράξεις καλοσύνης χωρούν σε μια συνηθισμένη μέρα: ένα σημείωμα συμπαράστασης ή μια πρακτική βοήθεια μπορεί να προσφέρει κάτι σε έναν άνθρωπο που το χρειάζεται. Μπορεί όμως να επηρεάσει και τη δική μας ευεξία;

Μια τυχαιοποιημένη μελέτη δίνει ενθαρρυντικές ενδείξεις: όσοι έκαναν πράξεις για άλλους εμφάνισαν μείωση σε συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και μοναξιάς σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Αυτό δεν σημαίνει ότι η καλοσύνη είναι θεραπεία ή ότι θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα για όλους.

Πώς δοκιμάστηκαν οι μικρές πράξεις καλοσύνης;

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Emotion και η παρέμβαση έγινε το 2020, κατά την πανδημία COVID-19. Οι ερευνητές κατένειμαν τυχαία τους συμμετέχοντες σε τρεις ομάδες: η πρώτη έκανε πράξεις καλοσύνης για άλλους, η δεύτερη για τον εαυτό της και η τρίτη συνέχιζε τη συνηθισμένη καθημερινότητά της.

Οι συμμετέχοντες στις δύο πρώτες ομάδες κλήθηκαν να επιλέξουν οι ίδιοι τρεις πράξεις την εβδομάδα, για δύο εβδομάδες. Την παρέμβαση ολοκλήρωσαν 777 άτομα. Ο αριθμός αυτός αφορά όσους ολοκλήρωσαν το πρόγραμμα, όχι κατ’ ανάγκην όλους όσοι είχαν αρχικά κατανεμηθεί στις ομάδες.

Από την αρχική μέτρηση έως τη μέτρηση μετά την παρέμβαση, η ομάδα που βοήθησε άλλους εμφάνισε σημαντική μείωση στα συμπτώματα κατάθλιψης, άγχους και μοναξιάς σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

Και όταν η καλοσύνη στρέφεται στον εαυτό μας;

Η ομάδα που έκανε πράξεις καλοσύνης προς τον εαυτό της παρουσίασε σημαντική μείωση στα συμπτώματα κατάθλιψης έναντι της ομάδας ελέγχου. Δεν καταγράφηκε όμως αντίστοιχη διαφορά για το άγχος ή τη μοναξιά.

Υπήρξε και μια ακόμη διαφορά στην εμπειρία των συμμετεχόντων. Όσοι φρόντιζαν τον εαυτό τους ανέφεραν περισσότερα θετικά συναισθήματα κατά τη διάρκεια των πράξεών τους, ενώ όσοι έκαναν κάτι για άλλους ένιωσαν μεγαλύτερη κοινωνική σύνδεση.

Οι ερευνητές εξέτασαν αν αυτά τα στοιχεία θα μπορούσαν να εξηγούν τα αποτελέσματα. Οι σχετικές αναλύσεις ήταν διερευνητικές: δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι η κοινωνική σύνδεση ή τα θετικά συναισθήματα προκάλεσαν τις αλλαγές που μετρήθηκαν.

Τι δείχνουν οι άλλες μελέτες για τις μικρές πράξεις καλοσύνης;

Τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με τη μελέτη και την έκβαση που μετράται. Μετα-ανάλυση 27 πειραματικών μελετών, με συνολικά 4.045 συμμετέχοντες, εκτίμησε ένα μικρό έως μεσαίο συνολικό όφελος στην υποκειμενική ευεξία εκείνου που προσφέρει.

Μια διαφορετική μελέτη εξέτασε 54 ενήλικες ηλικίας 18–55 ετών στην Ελλάδα. Για μία εβδομάδα, η ομάδα παρέμβασης κατέγραφε καθημερινά τις πράξεις καλοσύνης και τα συναισθήματά της, ενώ η ομάδα σύγκρισης κατέγραφε την καθημερινή της ρουτίνα. Στην παρακολούθηση, δύο μήνες μετά, καταγράφηκε βελτίωση στη συνολική ευημερία και σε επιμέρους στοιχεία της. Οι συγγραφείς, ωστόσο, σημείωσαν ότι δεν υπήρχαν σαφή στοιχεία για επίδραση στην ευτυχία όπως μετρήθηκε στη συγκεκριμένη έρευνα.

Μια ακόμη διεθνής τυχαιοποιημένη δοκιμή, το KIND Challenge, περιέλαβε 4.284 ενήλικες στις ΗΠΑ, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Αυστραλία. Η ομάδα παρέμβασης κλήθηκε να κάνει τουλάχιστον μία πράξη καλοσύνης την εβδομάδα επί τέσσερις εβδομάδες.

Εκεί καταγράφηκε μικρή μείωση της μοναξιάς στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όχι όμως στην Αυστραλία. Δεν βρέθηκε επίδραση στην κατάθλιψη, στην ποιότητα ζωής ή στο θετικό συναίσθημα. Επιπλέον, πάνω από το 40% όσων κατανεμήθηκαν στην παρέμβαση αποχώρησε πριν από την αξιολόγηση μετά το πρόγραμμα, γεγονός που περιορίζει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Τι μπορεί να σημαίνει αυτό στην καθημερινότητα;

Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλη· μια πράξη καλοσύνης μπορεί να χωρέσει στην καθημερινότητά μας. Ένα σημείωμα συμπαράστασης ή μια μικρή πρακτική βοήθεια είναι παραδείγματα που μπορούμε να προσαρμόσουμε στη σχέση μας με τον άλλον και στις δυνατότητές μας.

Στην κεντρική μελέτη δοκιμάστηκαν τρεις πράξεις την εβδομάδα για δύο εβδομάδες. Είναι το σχήμα μιας έρευνας, όχι μια ιδανική «δόση» που πρέπει να ακολουθήσουμε. Η επιλογή μιας κίνησης που μπορούμε να προσφέρουμε έχει περισσότερο νόημα από το να αντιμετωπίσουμε τον αριθμό ως κανόνα.

Η Παγκόσμια Ημέρα Καλοσύνης, στις 13 Νοεμβρίου, είναι μια αφορμή να θυμηθούμε αυτές τις κινήσεις. Η χρησιμότητά τους, όμως, δεν περιορίζεται σε μια ημερομηνία ούτε μετριέται μόνο από το πώς θα αισθανθούμε εμείς μετά.

Μπορεί η καλοσύνη να αντικαταστήσει τη φροντίδα της ψυχικής υγείας;

Όχι. Αν το άγχος, η χαμηλή διάθεση ή η μοναξιά σε δυσκολεύουν, συζήτησέ το με επαγγελματία ψυχικής υγείας για καθοδήγηση που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες σου.

Μια πράξη βοήθειας μπορεί να συνυπάρχει με την αναζήτηση επαγγελματικής υποστήριξης, όχι να την αντικαθιστά.

Το άρθρο Μικρές πράξεις καλοσύνης: αλλάζουν και τη δική σου διάθεση; εμφανίστηκε πρώτα στο trikalaenimerosi.gr.