Οι Δήμοι δεν χρειάζονται υποδείξεις – Χρειάζονται πόρους και ουσιαστική στήριξη
Η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να παράγει έργο με δεμένα χέρια. Χρειάζεται χρηματοδότηση, προσωπικό και πραγματικές δυνατότητες να ανταποκριθεί στις ανάγκες των πολιτών.
Το συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα ολοκληρώθηκε, αφήνοντας πίσω του σημαντικές συζητήσεις, πολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά και αρκετά ερωτήματα για την επόμενη ημέρα της Αυτοδιοίκησης.
Για όσους την ζούμε καθημερινά , το ζητούμενο δεν είναι απλώς να καταγράφουμε προβλήματα και να επαναλαμβάνουμε αιτήματα. Είναι να μπορούμε να δώσουμε απαντήσεις στον πολίτη που περιμένει να αποκατασταθεί μια βλάβη στο δίκτυο ύδρευσης, να καθαριστεί ο δρόμος του, να λειτουργήσει σωστά το σχολείο της γειτονιάς του ή να αντιμετωπιστεί μια ζημιά μετά από ένα έντονο καιρικό φαινόμενο.
Αυτή είναι η πραγματικότητα των Δήμων. Και αυτή η πραγματικότητα απέχει αρκετά από τις εύκολες διαπιστώσεις που ακούγονται από τα κεντρικά κυβερνητικά γραφεία.
Υποδείξεις προς τους Δήμους αντι για αυτοκριτική από την Πολιτεία;
Η παρουσία του πρωθυπουργού στο συνέδριο συνοδεύτηκε από υποδείξεις προς τους Δήμους για τις απευθείας αναθέσεις και τους μετακλητούς υπαλλήλους.
Είναι θεμιτό να συζητάμε για τη διαφάνεια, τη χρηστή διοίκηση και την αποτελεσματικότητα. Όμως, πριν η κεντρική κυβέρνηση κουνήσει το δάχτυλο στους αιρετούς, θα πρέπει να απαντήσει και σε ορισμένα δύσκολα ερωτήματα.
Πώς ζητάμε από τους Δήμους να λειτουργούν γρήγορα, όταν το ίδιο το σύστημα που έχει διαμορφώσει η Πολιτεία συχνά τους εγκλωβίζει σε ατελείωτες διαγωνιστικές διαδικασίες, ενστάσεις, προσφυγές και καθυστερήσεις;
Πώς μπορεί ένας Δήμος να ανταποκριθεί άμεσα σε πραγματικές ανάγκες, όταν μια διαδικασία μπορεί να καθυστερεί για μήνες και να τον αφήνει ουσιαστικά όμηρο των γραφειοκρατικών εμποδίων;
Η συζήτηση για τις απευθείας αναθέσεις δεν μπορεί να γίνεται αποκομμένη από το συνολικό πλαίσιο λειτουργίας των Δήμων. Χρειάζονται έλεγχοι και διαφάνεια, αλλά χρειάζονται και διαδικασίες που να επιτρέπουν την έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση των έργων.
Πώς θα γίνουν τα έργα όταν το ίδιο το σύστημα τα καθυστερεί;
Ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται και χρηματοδοτούνται τα έργα.
Πολύ συχνά, αντί η χρηματοδότηση να ακολουθεί τις πραγματικές ανάγκες και τις ώριμες τεχνικές μελέτες των Δήμων, συμβαίνει το αντίθετο: οι μελέτες καλούνται να προσαρμοστούν στα περιορισμένα ποσά που εγκρίνονται.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Ανασχεδιασμοί, περικοπές, καθυστερήσεις και έργα που ξεκινούν με διαφορετικές προδιαγραφές από εκείνες που πραγματικά χρειάζεται μια περιοχή.
Παράλληλα, οι υπερβολικές εκπτώσεις σε διαγωνισμούς δεν αποτελούν πάντοτε ένδειξη αποτελεσματικότητας. Σε αρκετές περιπτώσεις δημιουργούν προβλήματα στην ποιότητα, στην ταχύτητα εκτέλεσης και τελικά στο ίδιο το αποτέλεσμα που παραδίδεται στους πολίτες.
Δεν αρκεί να εξασφαλίζουμε μια χρηματοδότηση ή να υπογράφουμε μια σύμβαση. Πρέπει να μπορούμε να παραδίδουμε έργα ολοκληρωμένα, ποιοτικά και στον χρόνο που χρειάζονται οι τοπικές κοινωνίες.
Μας μιλούν για μετακλητούς, όταν λείπουν εργαζόμενοι από την καθημερινότητα των Δήμων
Ο πρωθυπουργός επέλεξε να κάνει ειδική αναφορά στους μετακλητούς υπαλλήλους των Δήμων, αφήνοντας όμως εκτός συζήτησης το πραγματικό πρόβλημα: τις τεράστιες ελλείψεις προσωπικού στις υπηρεσίες που εξυπηρετούν καθημερινά τον πολίτη.
Ο Δήμος δεν λειτουργεί μόνο με αποφάσεις, γραφεία και προϋπολογισμούς. Λειτουργεί με ανθρώπους στο πεδίο.
Ποιος θα μαζέψει τα απορρίμματα, όταν δεν υπάρχουν αρκετοί εργαζόμενοι καθαριότητας; Ποιος θα οδηγήσει τα απορριμματοφόρα και τα δημοτικά οχήματα; Ποιος θα αποκαταστήσει μια βλάβη στην ύδρευση ή στην άρδευση; Ποιος θα αλλάξει έναν λαμπτήρα, θα συντηρήσει μια παιδική χαρά, θα επισκευάσει μια φθορά σε έναν δρόμο ή θα φροντίσει τους κοινόχρηστους χώρους;
Αυτές είναι οι ανάγκες που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι Δήμοι.
Οι έκτακτες προσλήψεις δεν είναι πολυτέλεια ούτε διοικητική ευκολία. Είναι συχνά ο μόνος τρόπος να καλυφθούν πραγματικά κενά μέχρι να υπάρξουν οι αναγκαίες μόνιμες προσλήψεις
Αν θέλουμε Δήμους αποτελεσματικούς, πρέπει να τους δώσουμε τη δυνατότητα να στελεχώσουν τις υπηρεσίες τους με τους ανθρώπους που πραγματικά χρειάζονται.
Το ενεργειακό κόστος δεν αντιμετωπίζεται με υποσχέσεις
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που τέθηκαν στο συνέδριο ήταν το ενεργειακό κόστος, το οποίο εξακολουθεί να επιβαρύνει ασφυκτικά τους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
Η αναφορά στην εξόφληση παλαιών ενεργειακών οφειλών, ύψους περίπου 240 εκατομμυρίων ευρώ, είναι ασφαλώς θετική. Όμως άλλο πράγμα είναι η τακτοποίηση παλαιών χρεών και άλλο η μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Δήμοι.
Το βασικό αίτημα ήταν και παραμένει ένα: ένα ειδικό, σταθερό και πραγματικά ευνοϊκό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας για τους Δήμους και τις δημοτικές επιχειρήσεις.
Αντί για μια άμεση και συγκεκριμένη απόφαση, ακούσαμε ότι θα ξεκινήσουν συζητήσεις με τη ΔΕΗ, με την προοπτική να υπάρξει λύση όταν αποκλιμακωθεί η διεθνής ενεργειακή αναταραχή.
Αλήθεια, πόσο ακόμη πρέπει να περιμένουν οι Δήμοι; Δεν μπορεί ένα τόσο σοβαρό ζήτημα να παραπέμπεται διαρκώς σε μελλοντικές συζητήσεις και σε μια καλύτερη διεθνή συγκυρία. Χρειάζεται πολιτική απόφαση και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Την ίδια στιγμή, απαιτείται επανασχεδιασμός του προγράμματος «Απόλλων» και ένα λειτουργικό πλαίσιο ενεργειακού συμψηφισμού, που θα επιτρέπει στους Δήμους να αξιοποιούν ουσιαστικά την ιδιοπαραγωγή ενέργειας και να μειώνουν τους λογαριασμούς τους.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να είναι μόνο μια γενική εξαγγελία. Πρέπει να αποτυπώνεται σε πραγματική εξοικονόμηση για τις δημοτικές υποδομές
Οι Δήμοι χρειάζονται ουσιαστική στήριξη
Πίσω από τις επιμέρους συζητήσεις υπάρχουν ορισμένες βασικές διεκδικήσεις που παραμένουν ανοιχτές:
- Ουσιαστική αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), ώστε να καλύπτεται το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων.
- Μόνιμη και σταθερή χρηματοδότηση των κοινωνικών δομών, των παιδικών σταθμών και των υπηρεσιών που στηρίζουν καθημερινά τις οικογένειες.
- Ειδικό ενεργειακό τιμολόγιο και ουσιαστικά εργαλεία ενεργειακής εξοικονόμησης.
- Μόνιμες προσλήψεις και ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών, με έμφαση στους εργαζόμενους που βρίσκονται καθημερινά στο πεδίο.
- Βιώσιμη λειτουργία των ΔΕΥΑ, με αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους και διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα της ύδρευσης.
- Επιστροφή των πόρων από το τέλος ταφής στους Δήμους με διαφανή και ανταποδοτικό τρόπο, ώστε να ενισχυθούν οι τοπικές υποδομές και οι περιβαλλοντικές δράσεις.
Για τη Θεσσαλία, ειδικότερα, η ανάγκη αποκατάστασης μετά τον Daniel παραμένει επιτακτική. Η αντιπλημμυρική θωράκιση, η διαχείριση των υδάτων, η ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας και η υποστήριξη των ορεινών και απομακρυσμένων οικισμών απαιτούν σχεδιασμό, προσωπικό και ειδικούς πόρους.
Για τον Δήμο Τρικκαίων, όπως και για πολλούς άλλους Δήμους, οι ανάγκες αυτές συνδέονται άμεσα με την καθημερινή λειτουργία: τεχνικές υπηρεσίες, πολεοδομικός σχεδιασμός, ενεργειακή εξοικονόμηση, αντιπλημμυρική προστασία και κοινωνικές δομές
Όταν η πολιτική διαφοροποίηση γίνεται αυτοσκοπός, η Αυτοδιοίκηση χάνει
Ένα από τα πιο απογοητευτικά στοιχεία του συνεδρίου ήταν η αδυναμία διαμόρφωσης ενός κοινού ψηφίσματος, παρά το γεγονός ότι περίπου το 95% των διεκδικήσεων των παρατάξεων συνέκλινε ουσιαστικά στα ίδια ζητήματα.
Ο Χάρης Δούκας επέλεξε να κινηθεί σε μια λογική διαχωρισμού, χαρακτηρίζοντας το ψήφισμα της πλειοψηφίας «χάδι» προς την κυβέρνηση και ασκώντας κριτική ακόμη και για την έκτασή του. Εδώ, όμως, προκύπτει μια πολιτική αντίφαση που δύσκολα εξηγείται: Το δικό του ψήφισμα υιοθετούσε ακριβως τις ίδιες θέσεις και τις ίδιες διεκδικήσεις!
Αν, λοιπόν, συμφωνούσαμε στην ουσία, τι ακριβώς εμπόδιζε την έκδοση ενός κοινού ψηφίσματος; Μήπως τελικά το ζητούμενο δεν ήταν να γίνει το κοινό κείμενο πιο διεκδικητικό, αλλά να διατηρηθεί πάση θυσία μια ξεχωριστή πολιτική παρουσία;
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η πρόταση του να υιοθετηθεί ως κοινό ψήφισμα η ομιλία του δημαρχου βουλιαγμενης Γρηγορη Κωνσταντέλλου. Μια πρόταση ανεδαφικη που παρέπεμπε σε δημιουργία εντυπώσεων και πολιτικού κλίματος παρά σε πραγματική προσπάθεια σύνθεσης. Ο Κωνσταντέλλος ως Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, συμμετείχε στη σύνταξη του ψηφίσματος που καταθέσαμε και προφανώς υιοθετεί πλήρως το περιεχόμενό του. Επομένως, ποια ήταν η ουσιαστική διαφορά; Γιατί να ζητείται ως κοινό κείμενο η ομιλία του και όχι το ίδιο το ψήφισμα που είχε συνδιαμορφώσει;
Δεν μπορείς να απορρίπτεις ένα κείμενο ως ανεπαρκές, να καταγγέλλεις ότι είναι υπερβολικά μεγάλο, να προτείνεις ως εναλλακτική μια πολύ συντομότερη πρόταση με τις ίδιες ουσιαστικά θέσεις και ταυτόχρονα να εμφανίζεσαι ως εκείνος που επιδιώκει τη μεγαλύτερη ενότητα. Αυτή δεν είναι πολιτική σύνθεση. Είναι επιλογή διατήρησης διαχωριστικών γραμμών.
Το ερώτημα είναι απλό: Αν συμφωνούμε σχεδόν σε όλα όσα διεκδικούμε, γιατί δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε ένα κοινό κείμενο που θα τα διεκδικεί με μεγαλύτερη δύναμη;
Η πολιτική διαφοροποίηση είναι δικαίωμα κάθε παράταξης. Όταν, όμως, γίνεται αυτοσκοπός, υπονομεύει την κοινή εκπροσώπηση της Αυτοδιοίκησης.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε με την αμφισβήτηση του αποτελέσματος της ψηφοφορίας. Τα αριθμητικά δεδομένα, ωστόσο, ήταν σαφή: 213 ψήφοι για το ψήφισμα «Σύγχρονοι Ισχυροί Δήμοι», 111 για την πρόταση «Αυτοδιοίκηση Τώρα» και 14 για τη «Λαϊκή Συσπείρωση».
Η πολιτική διαφωνία είναι απολύτως θεμιτή. Η αμφισβήτηση, όμως, της αξιοπιστίας μιας συλλογικής διαδικασίας είναι εξαιρετικά σοβαρή υπόθεση και απαιτεί συγκεκριμένα στοιχεία. Δεν γίνεται να επικαλούμαστε τη δημοκρατία μόνο όταν το αποτέλεσμα μας δικαιώνει. Η δημοκρατία προϋποθέτει και την αποδοχή ενός αποτελέσματος που δεν μας ευνοεί.
Και μέσα σε αυτή την ένταση υπήρξε ένα παράδειγμα που αξίζει να αναδειχθεί: Η πρόταση της Λαϊκής Συσπείρωσης για τη σχολική στέγη εγκρίθηκε ομόφωνα.
Εκεί φάνηκε τι μπορεί να πετύχει η Αυτοδιοίκηση όταν βάζει πάνω από τις παραταξιακές επιδιώξεις τις πραγματικές ανάγκες των Δήμων. Όταν μιλάμε για ασφαλή σχολεία, για τα παιδιά μας και για το μέλλον των τοπικών κοινωνιών, μπορούμε να συμφωνούμε και να διεκδικούμε από κοινού.
Αυτό ακριβώς χρειάζεται η ΚΕΔΕ: λιγότερη αγωνία για το ποιος θα πιστωθεί την πολιτική αντιπαράθεση και περισσότερη αποφασιστικότητα για το ποιος θα κερδίσει τις διεκδικήσεις των Δήμων.
Η ΚΕΔΕ δεν είναι προσωπικό πολιτικό βήμα κανενός. Δεν ανήκει σε καμία παράταξη και δεν μπορεί να γίνεται εργαλείο κομματικών στρατηγικών. Ανήκει στους Δήμους της χώρας και οφείλει να τους εκπροσωπεί με ενότητα, σοβαρότητα και διεκδικητικότητα
Η επόμενη ημέρα απαιτεί πράξεις
Το συνέδριο της Καλαμάτας ανέδειξε για ακόμη μία φορά ότι η Αυτοδιοίκηση γνωρίζει τα προβλήματά της και έχει συγκεκριμένες προτάσεις.
Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι να μετατραπούν οι συζητήσεις σε δεσμεύσεις, οι δεσμεύσεις σε αποφάσεις και οι αποφάσεις σε μετρήσιμα αποτελέσματα.
Δεν γίνεται να ζητάμε από τους Δήμους να είναι αποτελεσματικοί, όταν δεν τους εξασφαλίζουμε τους αναγκαίους πόρους, το προσωπικό και την ουσιαστική στήριξη.
Η Αυτοδιοίκηση δεν ζητά να λειτουργεί χωρίς έλεγχο και κανόνες. Ζητά να μπορεί να κάνει τη δουλειά της.
Δουλεια που κρίνεται στην πράξη. Στους δρόμους, στις γειτονιές, στα σχολεία και στην καθημερινότητα κάθε πολίτη.
Γιώργος Καταβούτας
Το άρθρο Οι Δήμοι δεν χρειάζονται υποδείξεις – Χρειάζονται πόρους και ουσιαστική στήριξη εμφανίστηκε πρώτα στο trikalaenimerosi.gr.
